پيشنهاد در مورد شكل2 صفحه 86 واصلاحيه مطلب صفحه 87 شيمي سال اول دبيرستان

به نام خدا

اصلاحيه مطلب صفحه 87 شيمي سال اول دبيرستان پاراگراف اول مربوط به مثال تقسيم سكه 50 ريالي در  بين 60 ميليون جمعيت ايران مي‌باشد.

در اين پاراگراف آمده است كه:(( اگر فرض كنيد به تعداد عدد آووگادرو سكه هاي 50  ريالي داريد و مي خواهيد آن ها را ميان 60 ميليون نفر از جمعيت ايران تقسيم كنيد، در اين صورت به هر نفر ده هراز ميليون ميليون ريال مي‌رسد.))

اگر عدد آووگادرو را (10²³ ×6) در نظر بگيريم و جمعيت ايران نيز همانطور كه داده شده است( 10⁷×6) باشد از تقسيم عدد آووگادرو بر جمعيت ايران به هر نفر (10¹⁶×1) سكه 50 ريالي مي‌رسد. اين عدد همانطور كه مي‌دانيم معادل همان ده هزار ميليون ميليون مي‌باشد. پس در جمله بايد چنين اصلاح شود كه (.... در اين صورت به هر نفر ده هزار ميليون ميليون سكه 50 ريالي مي رسد) يا ( اگر فرض كنيد به تعداد عدد آووگارو سكه يك ريالي داريد....)

زيرا اگر مطلب كتاب را در نظر بگيريم به هر نفر 50 ضربدر ده هزار ميليون ميليون ريال مي‌رسد يعني به هر نفر (10¹⁷ ×5) ريال مي‌رسد كه 50 برابر عدد نوشته شده در كتاب فعلي است.

در نتيجه يا بايد طبق اصلاحيه فوق جملات را اصلاح نمود يا اينكه بايد عدد بدست آمده را به( پانصد هزار ميليون ميليون ريال تبديل نمود.)

 

 

مطلب بعدي يك پيشنهاد در مورد شكل2 صفحه 86 است كه گفته است(( اگر به اندازه عدد آووگادرو سكه 50 ريالي روي هم بچينيد ارتفاع سكه ها تا انتهاي ديگر كهكشان راه شيري ادامه خواهد يافت)

اين مثال كمكي به دانش آموز درجهت درك بزرگي عدد آووگادرو نمي نمايد. زيرا مانند حل يك معادله دو مجهولي است كه امكان پذير نيست. دانش آموز بزرگي كهكشان راه شيري را درك نمي‌كند كه از راه مقايسه بتواند به بزرگي عدد آووگادرو پي ببرد.

پس بهتر است يكي از موارد حداقل معلوم باشد كه دانش آموز  از طريق مقايسه به ديگري پي ببرد.

مثلا براي درك كوچكي الكترون در كتابي مي خواندم نسبت جرم الكترون به جرم يك پشه مانند نسبت جرم يك پشه است به جرم خورشيد.

از آنجايي كه بزرگي خورشيد و كوچكي پشه قابل تصور است ما پي به ناچيز بودن الكترون مي‌بريم. لذا پيشنهاد مي‌شود كه براي تفيهم بزرگي عدد آووگادرو به دانش آموزان مثال ملموس تري در اين مبحث گنجاند شود كه كمكي به درك آن بنمايد نه مجهولي بر مجهولاتشان بيافزايد.

البته آوردن مثالي واضح براي شما فرزانگان و اساتيد فن مسلم است كه ساده تر است. اما چون بنده در تماس مستقيم با دانش اموزان هستم اين نياز را بيشتر لمس مي‌كنم و لذا وظيفه خود دانستم كه با وجود آگاهي از اينكه شما اساتيد فن هستيد و بنده معلمي بيش نيستم، اين مطلب را انتقال دهم .

گروه شیمی ناحیه یک کرمانشاه

سید امراله جاورسینه

 

اصلاحیه آزمایش :مقایسه فعالیت شیمیایی هالوژنها (صفحه ٤٣و ٤٤) در کتاب شیمی 2

بدینوسیله پیشنهاد می شود که آزمایش مقایسه فعالیت شیمیایی هالوژنها (صفحه ٤٣و ٤٤)   در کتاب شیمی 2 و آزمایشگاه که دارای مشکلات اجرایی است به شرح ذیل، به شیوۀ جدید انجام و اصلاح گردد. مشکلات اجرایی آزمایش : مصرف زیاد مایع سفید کننده و هیدروکلریک اسید، باعث تولید حجم عظیمی گاز کلر می شود که بسیار خطرناک و زیان آور بود، حتی زیر هود مشکل ایجاد می کند و همچنین مصرف زیاد از سایر مواد که در کتاب درسی فعلی موجود است. ( و اکثر همکاران آزمایش را انجام نمیدهند).

اصلاحیه آزمایش :

برای شناسایی هالوژنها و ترتیب قدرت واکنش پذیری آنها ابتدا لازم است که مقادیری گاز کلر و آب برم و آب ید تهیه شود که در سه لوله آزمایش برای هر کدام ( جمعأ 9 لوله آزمایش ) به شرح زیر عمل می کنیم :

الف ) تهیه CL₂ : حدود 2ml مایع سفید کننده که دارای تقریبأ 5% سدیم هیپوکلریت Naclo و مابقی آن آب نمک و مقادیری سود می باشد، داخل لوله آزمایش متوسط می ریزیم و حدود 15 قطره تولوئن یا نفت سفید اضافه می کنیم رنگ تولوئن یا نفت را یادداشت می کنیم .حدود 15 قطره محلول هیدروکلریک اسید 6M به مخلوط فوق اضافه می کنیم تا محیط اسیدی شود، با هم زن شیشه ای آنرا بهم می زنیم ، مشاهده می شود گاز کلر آزاد و در لایه تولوئن یانفت حل و می توانید رنگ آنرا مشاهده کنید. ( رنگ حاصل را یادداشت کنید.)تهیه کلر به روش فوق را در 2 لوله آزمایش دیگر انجام و هر سه لوله را در جا لوله ای قرار می دهیم .معادله واکنش:

                                

 

[ نکته : برای تسریع در آزمایش قبلأ مقادیر حدود  یک گرم از نمک های KCL ، و   KI      را در 3ml آب حل و آماده می کنیم. هریک از نمک های فوق را در سه لوله آزمایش تهیه و کنار می گذاریم ]

ب ) تهیه آب برم : مطابق معادلۀ زیر :

                                                                                                            

 

حدود 5/1 گرم KBro₃  پتاسیم برمات را با 5 گرم پتاسیم برمید وزن کرده در 15-10 میلی لیتر آب حل می کنیم ( این کار را در سه لوله آزمایش بزرگ مجزا یعنی 3 سری محلول تهیه می کنیم ). با هم زن شیشه ای آنها را کاملأ بهم زده تا حل شود.  حدود 10ml از هیدروکلریک اسید 6M را ( که قبلأ در آزمایشگاه تهیه شده ) به لوله های آزمایش فوق که قبلأ حدود 3ml تولوئن یا نفت سفید به آنها افزوده ایم، می افزاییم ، تغییر رنگ مشاهده شده را توجیه و یادداشت کنید. برای کامل شدن واکنش ، با هم زن شیشه ای با احتیاط ، مواد را مخلوط کنید.

توجه : برم فوق العاده سمی بوده و به هیچ وجه نباید بخارات آنرا تنفس یا با پوست تماس پیدا کند.

پ ) تهیه آب ید ( یا I₂ فعال )، مطابق معادلۀ زیر :

                                                                                                          

 

برای تهیه 3 سری محلول محتوی ید آزاد، در 3 لوله آزمایش نسبتأ بزرگ در هر لوله 5/1 گرم KIo₃ و 6 گرم KI را در 15-10 میلی لیتر آب حل می کنیم و با هم زن شیشه ای بهم می زنیم تاحل شود. به هر لولۀ آزمایش حدود 3-2 میلی نفت سفید یا تولوئن اضافه می کنیم. برای تولید ید آزاد به هر لوله آزمایش مقدار حدود 7 میلی لیتر از محلول 6M  HCL اضافه و با هم زن شیشه ای بهم می زنیم ، رنگ تولید شده و مشاهده شده و چگونگی تشکیل آنرا توجیه کنید.

ت ) بررسی قدرت واکنش پذیری هالوژنها

1- به هر سه لولۀ آزمایش سری اول محتوی کلر، 1 یا 2 میلی لیتر از محلول نمک های KCL  ، KBr و KI اضافه با هم زن شیشه ای مخلوط کنید، در هر مورد مشاهده و تغییر رنگهای ایجاد شده را با نوشتن معادلۀ واکنش توجیه کنید. ( راهنمایی : با تکمیل معادلات زیر )

                                                                                                           

 

 

2- مطابق بند1 لوله های آزمایش محتوی آب برم (3 لوله ) و آب ید ( 3 لوله ) را در جا لولۀ آزمایش یا محل مناسب قرار داده با احتیاط به آنها حدود 2ml – 1 از محلول نمک های KCL، KBr ،KI اضافه و مشاهدات خود را یادداشت و معادلات را بنویسید.( راهنمایی : مطابق معادلات بالا به جای کلر ، برم و ید بنویسید ).

 

توجه : به دلیلی ناپایداری و شدت واکنش بیشتر تولید کلر، ابتدا توصیه می شود که قسمت های (ب) و (پ) تهیه آب برم و تهیه آب ید انجام و بعد آب کلر را تهیه و آزمایش را انجام دهیم.

  در ضمن ازمایش فوق به صورت عملی انجام و جواب میدهد .

 تحقیق و پیشنهاد توسط : شهرام دبیری – سرگروه شیمی ناحیه یک – آموزش و پرورش کرمانشاه

 

                                                             با تقدیم احترام – شهرام دبیری

                                                                           ٢٠/١٠ /۸۷

با تشکر از زحمات جناب آقای دبیری

همواره منتظر نقطه نظرات شما هستیم