نظريه يي تازه درباره چگونگي شكل گيري سياره ها : دريايي از سنگ هاي ريز و درشت
نظريه يي تازه درباره چگونگي شكل گيري سياره ها : دريايي از سنگ هاي ريز و درشت
براساس يك نظريه جديد سياره هاي سنگي، مريخ و عطارد از بقاياي كره زمين و زهره تشكيل شده اند. «برد هنسن» اخترشناس دانشگاه UCLA كه طرح جديد را پيشنهاد كرد، مدعي است: اين مدل مي تواند به سوالات موجود درباره برخي ويژگي هاي مريخ و عطارد كه مدت ها براي دانشمندان غيرقابل توجيه بوده اند، پاسخ دهد.
«هنسن» كه اخيراً حاصل پژوهش خود را در جلسه جامعه نجوم امريكا در لانگ بيچ عرضه كرد، گفت: «بر اين اساس مريخ و عطارد در واقع محصولات جنبي فرآيند تشكيل زمين و زهره هستند.»
دانشمندان عموماً بر سر اين نكته توافق دارند كه زمين و ديگر كرات سنگي در منظومه شمسي حدود 5/4 ميليارد سال پيش از يك صفحه گاز و غبار حلقه زده به دور خورشيد تازه متولد شده تشكيل شدند. براساس فرضيه موجود ذرات ميكروسكوپي غبار با آميختن به يكديگر توده هايي سنگريزه مانند را ايجاد كردند و سنگريزه ها تخته سنگ شدند و با ادامه اين روند و اتصال قطعات كوچك تر به يكديگر، سياره هاي سنگي كنوني ايجاد شدند.
دانشمندان در شبيه سازي كامپيوتري اين فرآيند، معمولاً فرض مي كنند ذرات غبار به طور يكنواخت در صفحه يي به دور خورشيد توزيع شده بودند.
با اين حال برخي دانشمندان معتقدند اين فرض در محاسبات بعدي مشكلاتي ايجاد مي كند. از جمله اين موضوع مطرح مي شود كه اگر سياره هاي سنگي از يك ديسك غبار همگن تشكيل شده بود، همه سياره ها بايد تقريباً اندازه يي برابر مي داشتند و در مدارهايي مشابه به دور خورشيد مي گشتند.
اما در واقعيت زهره و زمين جرم بسيار بيشتري از مريخ و عطارد دارند و مدار حركت مريخ و عطارد نيز بيش از آنچه براساس محاسبه ها انتظار مي رود، بيضوي هستند.
دانشمندان به طور سنتي اين مساله را بر پايه احتمال يا به زبان علمي تر به دليل وجود «بي نظمي» توجيه مي كردند و آن را با استناد به كشش جرمي موجود در اين منظومه به خاطر وجود سياره عظيم مشتري توضيح مي دادند. اما «هنسن» فرضيه ديگري را مطرح كرد و معتقد است، صفحه غبار اوليه همانند حلقه هاي دور زحل در نوارهاي متعددي به دور خورشيد تقسيم شده بودند. براساس اين فرضيه زمين و زهره درون يكي از نوارهاي قطور در حلقه هاي داخلي منظومه شمسي شكل گرفتند. اما چرخش سياره هاي تازه متولد شده زمين و زهره از ميان دريايي از سنگ هاي ريز و درشت باعث شد برخي از سنگ هاي سرگردان جذب اين دو سياره شده و برخي ديگر با شتاب از آنها به بيرون از نوار حلقوي پرتاب شوند.
برخي قطعات خارج شده از نوار با يكديگر برخورد كردند و به هم متصل شدند و در نهايت به نوار اصلي بازنگشتند. «برد هنسن» معتقد است: در صورت بروز چنين حادثه يي اجرام جديد در مداري تازه گشتن به دور خورشيد را آغاز كرده اند و شبيه سازي هاي انجام شده توسط او اين طور تداعي مي كنند كه مريخ و عطارد احتمالاً در اثر چنين تحولي ايجاد شده اند. او معتقد است 90 درصد ذرات و اجرام موجود در اين نوار به ايجاد زمين منجر شده اند و باقي مواد دو سياره ديگر را ايجاد كرده اند. دانشمندان ديگر از مطرح شدن مدل جديد استقبال كرده اند.
www.bbc.co.uk
□
روزنامه اعتماد > شماره 1891 26/11/87 > صفحه 10 (علم)